Strona główna > historia najnowsza > Chińskie roszczenia terytorialne na Morzu Południowochińskim

Chińskie roszczenia terytorialne na Morzu Południowochińskim

2010-01-31


  1. Geograficzne uwarunkowania konfliktu



Spory terytorialne na Morzu Południowochińskim o statusie międzynarodowym, których stroną są Chiny dotyczą trzech kwestii. Są to roszczenia terytorialne do archipelagu Spratly, wysp Paracelskich oraz spór o podział wód Zatoki Tonkijskiej1. Chińska Republika Ludowa wysuwa także roszczenia do archipelagów Pratas i Macclesfield Bank, ale ponieważ drugą stroną sporu jest Republika Chińska na Tajwanie, która nie stanowi podmiotu prawa międzynarodowego, spory te nie mają statusu sporu międzynarodowego2.


Morze Południowochińskie ma powierzchnię 2,24 mln km². Jest to obszar o ogromnym znaczeniu strategicznym. Przebiegają tu kluczowe linie transportu morskiego, które łączą Azję Wschodnią i Północno-Wschodnią z Oceanem Indyjskim i Bliskim Wschodem. Przechodzi przez nie około 15% światowego handlu. Rocznie przepływa tędy ponad 41 tys. statków handlowych, czyli dwa razy więcej niż w przypadku Kanału Sueskiego3. Na Morzu Południowochińskim znajduje się ponad 200 opisanych wysp i raf, z czego ponad połowa należy do archipelagu Spratly.4


Wyspy Paracelskie (chiń. Xisha Islands, wietn. Hoang Sa ) leżą w północno-zachodniej części akwenu, ok. 200 km na południe od Hajnanu i 350 km na wschód od wietnamskiego portu Da Hang5. Składają się z dwóch grup wysp. Amphitrite tworzą wyspy Lincolna, Woody i Rocky, 5 mniejszych wysp oraz podwodne rafy koralowe. Grupa Crescent to 7 wysepek, z których najważniejsze to Tryton oraz Pattle (częściowo zamieszkana)6. Linia brzegowa wynosi 526 km7.


Wyspy Spratly (chiń. Nansha, wietn. Truong Sa Wyspy Koralowe) to archipelag w którego skład wchodzi 22 większych wysp oraz ponad 400 wysepek, raf, ławic, skał koralowych i atoli położonych 1500 km na południe od ChRL i 330 km na południowy zachód od linii brzegowej Wietnamu8 (w literaturze panuje znaczna rozbieżność odnośnie ich dokładnej liczby, niektóre źródła szacują ich liczbę na ok. 100, jeszcze inne na ok. 200). Są one rozproszone na powierzchni ponad 410 tys. km². Ich łączna powierzchnia wynosi niespełna 5 km², linia brzegowa 926 km9. W większości nie nadają się nawet do tymczasowego zamieszkania i nie spełniają definicji wyspy wg Konwencji o Prawie Morza10, ponieważ nie pozostają ponad powierzchnią w czasie przypływu – ukształtowanie powierzchni płaskie – najwyższy punkt na wyspie Southwest Cay znajduje się na wysokości zaledwie 4 m nad poziomem morza11.


MacClesfield Bank (Zhongsha) to grupa podwodnych raf i mielizn, znajdujących się na północ od wysp Spratly i na południowy wschód od wysp Paracelskich12.


Wyspy Pratas (Dongsha, East Sand Islands) to grupa wysepek znajdujących się na środku Morza Południowochińskiego, z których najważniejsze to Pratas, North Vereker Bank i South Vereker Bank13.




2. Strategiczne znaczenie wysp na Morzu Południowochińskim




W ujęciu historycznym próby rozciągnięcia suwerenności na archipelagi Spratly i Paracele jest współczesnym fenomenem14. Były one wykorzystywane w ograniczonym zakresie przez rybaków, na co wskazują znalezione tam dowody materialne, w 1834 r. cesarz Wietnamu rozkazał wybudować tam pagodę15. Możliwości wykorzystania tych wysp do kontroli szlaków żeglugowych ze względu na rozmiar terytorium, na jakim są rozmieszczone, i bardzo małą powierzchnię samych wysp były mocno ograniczone. Jeszcze w czasach współczesnych efektywna kontrola tego obszaru jest praktycznie niemożliwa. Stewart Johnson podsumował ten stan rzeczy stwierdzeniem, że do II Wojny Światowej wartość tych wysp można było sprowadzić do wartości zasobów nawozu guano, jaki znajdował się na ich powierzchni16. Nie była to jednak mała suma, gdyż zasoby tego bardzo wartościowego nawozu na samych Paracelach szacuje się na 3,2-4,2 mln ton.17


Sytuacja ta uległa zmianie po II Wojnie Światowej. Istotny wpływ miał na to rozwój techniki wojskowej. Japonia wykorzystywała wyspy i rafy na tym akwenie jako bazy dla okrętów wojennych. O wiele większe znaczenie miał jednak rozwój prawa międzynarodowego, które zaczęło dawać coraz większe uprawnienia państwom nadbrzeżnym, stopniowo rozszerzając zasięg morza terytorialnego oraz suwerenności nad terytorium morskim przyległym do morza terytorialnego. Według Konwencji o Prawie Morza z Montano Bay z 1982 r. państwo przybrzeżne może wytyczyć strefę wyłączności ekonomicznej sięgającą aż 200 mil od wybrzeża. Rozciągnięcie suwerenności na wyspy znajdujące się na Morzu Południowochińskim dałoby możliwość kontroli szlaków handlowych łączących Azję Wschodnią i Północno-Wschodnią z Oceanem Indyjskim i Zatoką Perską. Przechodzi tamtędy 15% handlu światowego, w tym 27% handlu Chińskiej Republiki Ludowej i 39% całego handlu Japonii. Szczególne znaczenie mają te szlaki dla bezpieczeństwa energetycznego tych państw. Przechodzi przez nie aż 80% dostaw ropy naftowej dla Japonii, Republiki Korei i Republiki Chińskiej na Tajwanie18.


Niezwykle istotny w tym kontekście jest fakt, że Morze Południowochińskie jest bardzo bogate zarówno w zasoby żywe jak i nieożywione organiczne i nieorganiczne. Jednym z najważniejszych surowców występujących na jego obszarze jest ropa naftowa. Dopiero w drugiej połowie XX w. wydobycie ropy naftowej z zasobów podmorskich stało się technicznie możliwe i opłacalne. Począwszy od 1968 przeprowadzane były pod auspicjami OZN badania geologiczne dna morskiego. Zasoby ropy naftowej zostały odkryte w 1976 r. na Reed Bank, a wydobycie rozpoczęły Filipiny w 1979 r. Chiny rozpoczęły własne wiercenia niezależnie w roku 197119. Zasoby ropy naftowej do dziś nie są oszacowane z dokładnością choćby do rzędu wielkości. Chińskie raporty sugerują ich wielkość na 100-200 mld baryłek, badania amerykańskie z lat 90-tych sugerują poziom 28 mld baryłek. Obecnie udokumentowano zasoby o łącznych rozmiarach 7,7 mld baryłek20. Biorąc pod uwagę stale rosnące zapotrzebowanie na surowce energetyczne wśród państw regionu, kontrola nad tym terytorium ma bardzo istotne znaczenie dla ich bezpieczeństwa energetycznego.


Kolejnym ważnym surowcem, który występuje w znacznej ilości na Morzu Południowochińskim jest gaz ziemny. Jego łączne zasoby udokumentowane i nieudokumentowane wg źródeł amerykańskich wynoszą 262 bln stóp sześciennych21.


Odnawialne zasoby żywe są jednym z podstawowych źródeł pożywienia dla ponad 500 mln ludzi mieszkających w tym regionie. Rocznie odławia się ok. 5 mln ton ryb (10% światowych połowów). Największy udział ma w nich Chińska Republika Ludowa – 3 mln ton22. Wyspy Spratly są szczególnie dogodnym miejscem do założenia baz rybackich – warto wspomnieć, że ponad 90% ryb poławia się na obszarze wyłącznych stref ekonomicznych.23


Kontrola nad bogactwami naturalnymi Morza Południowochińskiego jest szczególnie ważna dla Chińskiej Republiki ludowej ze względu na szybki rozwój gospodarczy i demograficzny. Obecnie węgiel pokrywa 80% potrzeb energetycznych, jednak ropa naftowa jest postrzegana jako warunek konieczny modernizacji. Korzystanie z morskich zasobów żywych jest konieczne, gdyż pomimo ogromnego terytorium, tylko 10% powierzchni ChRL to ziemie uprawne, z których połowa to ziemie niskiej jakości24. Znaczenie wysp na Morzu Południowochińskim dla ChRL jest tak wielkie nie tylko ze względu na ich strategiczną pozycję, ale także dlatego, że „każda rafa i wyspa jest połączona z rozległym obszarem wód terytorialnych i wyłącznej strefy ekonomicznej, które są nieocenione”25.







  1. Chińskie roszczenia terytorialne wobec roszczeń pozostałych stron sporu





W kwestii roszczeń do wysp na Morzu Południowochińskim Chińska Republika Ludowa i Republika Chińska na Tajwanie zajmują podobne stanowisko. Oba podmioty uznają bowiem istnienie jednych Chin, które powinny zajmować swoje „historyczne” ziemie. Prawa Chin do wysp Spratly i Paracelskich uzasadniają argumentami historycznymi. Źródła archeologiczne wskazują, że chińscy rybacy i kupcy korzystali z tych wysp już za czasów dynastii Han ( 206 p.n.e – 220 A.D.). Kroniki „Han Shu” zawierają opis pięciomiesięcznej podróży żeglarzy chińskich w te rejony.26 W latach 1405-1433 cesarze z dynastii Ming wysłali na Morze Południowochińskie 7 ekspedycji27. ChRL nie uznaje nierównoprawnego traktatu z 6 lipca 1887 r. z Francją, który regulował podział wód Zatoki Tonkijskiej (Beibuwan) włączając 2/3 do francuskich Indochin. Odnośnie wysp Spratly, traktat ten przyznał je Chinom, ale zarówno Chiny jak i Wietnam uznały ten układ za nierównoprawny i w związku z tym nieaktualny i nie mający mocy prawnej28. Chiny nie uznają skutków traktatu z 1887 odnośnie Zatoki Tonkijskiej stwierdzając: „Obszary morskie nie były tu nigdy dzielone”29. ChRL opiera swoje roszczenia do wód Zatoki Tonkijskiej na Konwencji o Prawie Morza z Montano Bay, żądając wytyczenia 200-milowe (370 km) strefy ekonomicznej wokół wyspy Hajnan, mimo iż leży ona w odległości zaledwie 270 km od wybrzeża Wietnamu30. Oficjalnym stanowiskiem ChRL w kwestii sporów o te obszary jest „Ustawa Chińskiej Republiki Ludowej o morzu terytorialnym i strefie przyległej” „Ustawa Chińskiej Republiki Ludowej o morzu terytorialnym i strefie przyległej”31. Artykuł 2 stwierdza:


”(…) W skład terytorium lądowego Chińskiej Republiki Ludowej wchodzi stały ląd Chińskiej Republiki Ludowej, wyspy przybrzeżne, Tajwan wraz ze wszystkimi wyspami przynależnymi łącznie z wyspami Diaoyu, Penghu, Dongsha, Xisha, Zhongsha i Nansha, jak również inne wyspy przynależne do Chińskiej Republiki Ludowej (…)”


Z kolei artykuł 3 określa szerokość morza terytorialnego ChRL na 12 mil morskich, a w kwestii wyznaczania linii bazowych stwierdza:


„Metoda prostych linii bazowych polegająca na wyznaczaniu wszystkich linii prostych łączących sąsiadujące punkty bazowe będzie użyta przy wyznaczaniu linii bazowych morza terytorialnego Chińskiej Republiki Ludowej”




Zapisy tej ustawy nie wspominają w ogóle o istnieniu sporów międzynarodowych odnośnie wysp wymienionych w artykule 2. Jest to próba rozwiązania sporów metodą faktów dokonanych, poza tym daje ona uprawnienie podmiotom prawa wewnętrznego do podejmowania wobec tych wysp działań takich, jak gdyby ich przynależność do ChRL nie budziła wątpliwości. Zastrzeżenia budzą też postanowienia odnośnie wytyczania linii bazowych. Artykuł 7 punkt 4 Konwencji o Prawie Morza z 1982 r. stwierdza, że


„proste linie bazowe nie powinny być prowadzone od i ze wzniesień nie leżących stale nad poziomem morza, o ile nie zostały na nich wzniesione latarnie morskie lub podobne instalacje, lub z wyjątkiem przypadków kiedy wyznaczenie tych prostych linii bazowych uzyskało powszechne uznanie międzynarodowe”32


W przypadku wysp Spratly i Paraceli nie zachodzi ten drugi warunek. Aby pierwszy z nich został spełniony, Chiny dokonały fortyfikacji np. zatapianych w czasie przypływu raf Mischief i Johnsona, uzasadniając to celami naukowymi i interesem rybaków. Są to działania dążące do obejścia postanowień Konwencji o Prawie Morza, prowadzące do wzrostu napięć i podważające prestiż i praktyczne znaczenie Konwencji33.


Zastrzeżenia budzi też sam fakt zastosowania metody prostych linii bazowych wobec wysp położonych na morzu otwartym. Artykuł 47 punkt 1 daje prawo do stosowania tej metody wobec wysp i raf jedynie państwom archipelagowym, stosowanie ich przez państwo lądowe jest pewną nadinterpretacją postanowień konwencji, nawet jeśli nie jest sprzeczne z jej postanowieniami. Najpoważniejsze konsekwencje dla pozostałych państw wynikałyby z zastosowania tych postanowień wobec archipelagu Spratly, który jest najbardziej rozproszony. Oznaczałoby to włączenie do morza terytorialnego ChRL ogromnego obszaru Morza Południowochińskiego w jego przewężeniu, w bezpośrednim sąsiedztwie cieśniny Balabac, dając ChRL możliwość w razie konfliktu zbrojnego praktycznego zablokowania szlaków handlowych przebiegających przez ten akwen.


W 1996 r. władze ChRL posunęły się jeszcze dalej, publikując „Deklarację rządu Chińskiej Republiki Ludowej”, ogłaszając ustanowienie 200-milowej wyłącznej strefy ekonomicznej wokół Wysp Paracelskich. Jednak tak ekspansywne roszczenia nie znajdują uzasadnienia w Konwencji o Prawie Morza z 1982 r. Odnośnie Wysp Spratly, władze ChRL zadeklarowały, że określą swoje stanowisko później, co do tej pory nie nastąpiło34.




Wietnam tak samo jak ChRL zgłasza roszczenia do całego archipelagu Spratly i wysp Paracelskich powołując się na argumenty historyczne. W kwestii podziału wód Zatoki Tonkijskiej Wietnam domaga się respektowania konwencji chińsko-francuskiej o delimitacji granicy z 1887 r., która linię podziału przeprowadziła wzdłuż południka 108° 3´ E, blisko wyspy Hajnan, przyznając Wietnamowi 2/3 wód zatoki35.


Wietnam uważa wyspy Spratly i Paracele za integralną część swojego terytorium. Już w 1816 r. cesarz Wietnamu ogłosił publicznie panowanie nad Paracelami i polecił wywiesić na nich swoją flagę36. Zostały one włączone w lipcu 1938 r. do francuskich Indochin na mocy jednostronnej deklaracji Francji. Część Paraceli została zajęta w 1946 r. przez Kuomintang (po wycofaniu się Japonii), pozostała część została przekazana Wietnamowi przez Francję w 1956 r.37. Wyspy Spratly zostały objęte administracyjnie w posiadanie przez Francję w 1929 r. W 1930 r. zostały przejęte przez marynarkę wojenną, a w 1933 r. Francja oficjalnie ogłosiła aneksję 9 spośród wysp archipelagu. Spowodowało to zdecydowany protest rządu Chin, został on jednak odrzucony.38 Wietnam uważa, że prawa suwerenne do tych wysp przejął od Francji po uzyskaniu niepodległości w 1954 r. (Francja utrzymuje, że dotyczyło to tylko Paraceli)39.


Podstawą roszczeń Filipin są postanowienia Konwencji o Prawie Morza z 1982 r. oraz zasada terra nullius imperia (obszar nie podlegający niczyjej władzy)40. Pierwsze roszczenia do części archipelagu Spratly Filipiny zgłosiły na forum ONZ w 1946 r. W 1956 r. obywatel Filipin Thomas Cloma proklamował powstanie Wolnego Kraju (Kalayaan), który obejmował 33 obiekty archipelagu, m.in. Pagasa, Itu Aba. W 1972 r. Kalayaan został oficjalnie inkorporowany przez Filipiny. Filipiny uzasadniają swoje roszczenia tym, że kiedy Japonia zrzekła się suwerenności nad tymi wyspami w 1951 r., stały się one ziemią niczyją. Powołują się na zapisy Konwencji o Prawie Morza z 1982 r. stwierdzając, że zajęte wyspy leżą wewnątrz ich linii podstawowych wytyczonych zgodnie z postanowieniami tej konwencji. Podważają też geograficzną przynależność tych wysp do archipelagu Spratly powołując się na definicję łańcucha wysp41.


Malezja zgłasza roszczenia do części archipelagu, która leży wewnątrz jej szelfu kontynentalnego i wyłącznej strefy ekonomicznej. Na podobnej podstawie Brunei zgłasza roszczenia do Louisa Reef42. Jest kwestią sporną, czy roszczenia te znajdują uzasadnienie w Konwencji o Prawie Morza z 1982 r. czy też są jej nadinterpretacją.


Indonezja nie jest stroną w sporze o wyspy Spratly i Paracelskie, ale roszczenia ChRL dotyczące wyłącznych stron ekonomicznych rozszerzają się na część indonezyjskiej wyłącznej strefy ekonomicznej, obejmując m.in. złoża gazu ziemnego Natuna43.







  1. Zarys historyczny konfliktu o archipelagi Spratly i Paracele





Jak zostało już wspomniane, w latach 30-tych XX wieku Francja jednostronnie objęła w posiadanie wyspy Spratly i Paracele. Rząd chiński nie mógł temu zapobiec ze względu na toczącą się na terytorium Chin wojnę z Japonią. Jednak już w marcu 1939 r. Japonia przejęła te wyspy szykując się do wojny na Pacyfiku, a na największej z nich, Itu Aba zbudowała bazę łodzi podwodnych44. Po kapitulacji Japonia zrzekła się praw do wysp na Morzu Południowochińskim, co zostało potwierdzone w traktacie pokojowym z San Francisko z 1951 r. Rząd Kuomintangu uznał, że zrzeczenie to oznacza objęcie tych wysp w posiadanie przez swojego „historycznego właściciela”, czyli Chiny. W 1946 r. wojska Kuomintangu zajęły część Paraceli, skąd zostały wyparte w 1950 r. przez siły zbrojne Chińskiej Republiki Ludowej. W 1947 r. rząd Kuomintangu opublikował mapę, z której wynikało, że archipelag Spratly w całości należy do Chin, a większość Morza Południowochińskiego stanowi chińskie wody terytorialne. Jednocześnie wojska Kuomintangu zajęły wyspę Itu Aba, z której się następnie wycofały w r. 1948 r. Garnizon Republiki Chińskiej, już po ewakuacji z kontynentu na Tajwan, powrócił na Itu Aba w 1956 r. i pozostał tam do chwili obecnej, w zredukowanej sile z 600 do 110 żołnierzy45. Francja nie uznała tej argumentacji, na co powołuje się obecnie Wietnam uzasadniając swoje roszczenia. W roku 1956 rząd Wietnamu Południowego oficjalnie przejął od Francji kontrolę nad częścią Paraceli, która nie znajdowała się pod kontrolą ChRL, oraz zajął wyspę Spratly. W tym samym roku rząd Wietnamu Północnego zgłosił roszczenia do wysp na Morzu Południowochińskim, przy braku sprzeciwu ChRL, co wynikało ze współpracy ideologicznej i politycznej obu państw komunistycznych46. W 1956 r. do sporu włączyły się czynnie Filipiny, co zostało omówione w poprzednim rozdziale.


15 stycznia 1974 r. wojska ChRL przejęły siłą Wietnamską część Paraceli, co doprowadziło do znacznego wzrostu napięcia między tymi państwami. Już wcześniej Chińska Republika Ludowa realizowała swe roszczenia na Morzu Południowochińskim przemocą zbrojną, ale dotyczyło to wysp kontrolowanych przez wojska Republiki Chińskiej, nie miało zatem statusu międzynarodowego. Aby uniemożliwić Wietnamowi odzyskanie kontroli nad wyspami, ChRL następnie zbudował tam lotnisko, stację nasłuchu oraz garnizon wojskowy liczący ponad 100 osób47.


Kolejne starcia zbrojne miały miejsce pod koniec lat 80-tych. 8 lutego 1987 r. miała miejsce wymiana ognia między okrętami ChRL i Wietnamu. 14 marca 1987 r. ChRL zatopiła Wietnamski statek ze 120 osobami na pokładzie. W marcu 1988 r. wojska Wietnamu ostrzelały personel chiński budujący naukową stację badawczą na Fiery Cross Reef. Chiny odpowiedziały wysłaniem w ten region okrętów wojennych i zatopieniem kilku wietnamskich jednostek48. Następnie ChRL zainstalowała garnizony wojskowe na grupach wysepek Thitu, Tizard i Loalita. Rozpoczęło to wyścig zbrojeń z udziałem pozostałych stron sporu. Jednocześnie na forum ASEAN zostały podjęte akcje mające na celu złagodzenie konfliktu. W styczniu 1990 r. miało miejsce spotkanie państw ASEAN na terenie Indonezji, która choć nie zgłasza roszczeń do wysp na Morzu Południowochińskim, jest uwikłana w spór z Wietnamem o złoża gazu Natuna. W lipcu 1991 r. miało miejsce kolejne spotkanie, w poszerzonym składzie o ChRL, Wietnam, Laos i Tajwan (dzięki nieoficjalnemu charakterowi spotkania możliwe było zaproszenie obu państw chińskich). ChRL opowiadało się za utrzymaniem nieoficjalnego charakteru spotkania i traktowaniem go jako forum wymiany opinii, ponieważ negocjacje wielostronne osłabiłyby pozycję przetargową Chin. Uczestnicy spotkania zgodzili się nie podejmować jednostronnych działań i nie stosować siły dla realizacji swoich roszczeń49. W 1992 r. miał miejsce jednak wzrost napięcia związany z ustawą o morzu terytorialnym ChRL, która uznawała sporne terytoria za integralną część państwa. Jednocześnie ChRL ogłosiła, że jest przeciwna traktowaniu spotkań na forum ASEAN jako wstępu do negocjacji. Państwa ASEAN odpowiedziały Deklaracją na temat Morza Południowochińskiego, wzywającą do pokojowego rozwiązania konfliktu.


W 1995 r. ChRL podczas Regionalnego Forum ASEAN w Brunei zgodziła się respektować Międzynarodowe Prawo Morza oraz przystąpić do dialogu dwu- i wielostronnego. Od 1997 r. ma miejsce wielostronny dialog ChRL-ASEAN. W tym samym okresie miało jednak miejsce kilka incydentów zbrojnych. W 1994 r. doszło do wymiany ognia między okrętami Chin a Wietnamu na międzynarodowo uznawanych wodach terytorialnych Wietnamu. W lutym 1995 r. ChRL rozpoczęła konstrukcję umocnień na atolu Mischief Reef, do którego roszczenia zgłaszają Filipiny. Ostra reakcja Filipin i państw ASEAN spowodowały zawarcie porozumienia między ChRL a Filipinami. W kwietniu 1997 r. doszło do kolejnego incydentu. Wojska filipińskie usunęły flagę chińską i ustawiły własną, na co ChRL odpowiedziała wysłaniem w ten region floty. W styczniu 1998 r. marynarka filipin aresztowała chińskich rybaków na Scarborough Shoal, a w październiku ChRL wznowiła konstrukcję instalacji na Mischief Reef50. W lutym 1999 r. ChRL zgodziła się na rozmowy dwustronne z Filipinami w sprawie instalacji na atolu51. Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że jest to polityka faktów dokonanych, bowiem rozpoczęcie rozmów nie oznacza wycofania ChRL z atolu.


W związku z posunięciami ChRL Filipiny zgłosiły podczas szczytu ASEAN w Hanoi w 1998 r. projekt dokumentu o „Regułach postępowania”, zgodnie z którym strony konfliktu powinny rozwiązywać go środkami pokojowymi, w zgodzie z prawem międzynarodowym oraz utrzymać status quo, czyli nie stosować polityki faktów dokonanych. Powinien zostać wprowadzony całkowity zakaz budowy nowych instalacji wojskowych. ChRL zgodziła się na stosowanie „Reguł postępowania” tylko odnośnie Wysp Paracelskich. Podczas szczytu ChRL-ASEAN w listopadzie 2002 r. ChRL odmówiła jednak podpisania prawnie wiążącego dokumentu, odrzuciła też wietnamską propozycję zakazania budowy instalacji wojskowych. Przyjęta została jedynie ogólnikowa „Deklaracja postępowania” o woli rozwiązania sporu zgodnie z prawem międzynarodowym52.




Podsumowując należy stwierdzić, że rozwiązanie tego sporu zależy głównie od dobrej woli Chińskiej Republiki Ludowej, która jak na razie nie dokonała precyzyjnej wykładni swoich żądań, a także stosuje politykę faktów dokonanych, która w poważny sposób narusza zaufanie i stabilność w regionie. Można jednak zakładać, że ChRL będzie w coraz większym stopniu liczyć się ze zdaniem pozostałych stron konfliktu i nie podejmować jednostronnych działań, zwłaszcza wobec perspektywy powstania strefy wolnego handlu ASEAN-ChRL. Korzyści z rozwoju współpracy mogą bowiem przeważyć nad korzyściami wynikającymi z jednostronnego rozwiązania sporu.


BIBLIOGRAFIA




Jan Rowiński, „Morze Południowochińskie – region potencjalnego konfliktu w Azji”, Warszawa 1990


Leonard Łukaszuk, „Współczesne spory i konflikty międzynarodowe dotyczące obszarów morskich. Wybrane zagadnienia prawne i polityczne”, Gdynia 2004, s. 103




Edward Haliżak, „Spór o archipelagi na Morzu Południowochińskim – znaczenie dla międzynarodowego prawa morza i bezpieczeństwa w regionie”, (w: ) E. Haliżak, R. Kuźniar (red.), „Prawo, instytucje i polityka w procesie globalizacji. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Januszowi Simonidesowi”, Warszawa 2003




Leonard Łukaszuk, „Spory i konflikty o obszary morskie”,w: „Problemy społeczno-religijne świata na progu trzeciego tysiąclecia, Krynica Morska 2002




Robert E. Schuetz, „The Spratly Islands Dispute and Implications for U.S. National Security”, ADA308510.pdf




Michael Studeman, „Calculating China’s Advances In the South China Sea. Identifying the Triggers of Expansionism”, http://www.nwc.navy.mil/press/Review/1998/spring/art5-sp8.htm




Robert W. Burchardt, „Spratly Island Conflict”, http://handle.dtic.mil/100.2/ADA309026.pdf




J.T. Collins, „Slow Siege of the Spratly Islands: China’s Soutch China Sea Strategy”, http://handle.dtic.mil/100.2/ADA389080




Jason Hutchison, „The South China Sea: Confusion in Complexity”, http://www.politicsandgovernment.ilstu.edu/conference/confinalupl/Hutchison1.doc




Christopher C. Joyner, „ The Spratly Islands Dispute in the South China Sea: Problems, Policies, and Prospects for Diplomatic Accommodation”, http://www.stimson.org/japan/pdf/cbmapspratly.pdf




Larry W. Coker, „The Spratly Islands Dispute: Can ASEAN provide the framework for a solution?”, http://handle.dtic.mil/100.2/ADA308657.pdf




CIA – The Word Factbook”, http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/




The Free Dictionary”, “http://encyclopedia.thefreedictionary.com/






1 Leonard Łukaszuk, „Współczesne spory i konflikty międzynarodowe dotyczące obszarów morskich. Wybrane zagadnienia prawne i polityczne”, Gdynia 2004, s. 103


2 Edward Haliżak, „Spór o archipelagi na Morzu Południowochińskim – znaczenie dla międzynarodowego prawa morza i bezpieczeństwa w regionie”, (w: ) E. Haliżak, R. Kuźniar (red.), „Prawo, instytucje i polityka w procesie globalizacji. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Januszowi Simonidesowi”, Warszawa 2003, s. 175


3 Ibidem, s. 184


4 „The Free Dictionary”, “http://encyclopedia.thefreedictionary.com/Soutch%20China%20Sea.htm”


5 Edward Haliżak, „Spór…”, s. 175


6 Ibidem, s. 175-176



8 Robert E. Schuetz, „The Spratly Islands Dispute and Implications for U.S. National Security”, ADA308510.pdf, s. 1


9 „CIA – The Word Factbook – Spratly Islands”, http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/pg.html


10 “Article 121

REGIME OF ISLANDS

1. An island is a naturally formed area of land, surrounded by water, which

is above water at high tide.”, cyt. za: http://www.oceanlaw.net/texts/losctxt.txt


11 „CIA – The Word Factbook – Spratly Islands”




14 Michael Studeman, „Calculating China’s Advances In the South China Sea. Identifying the Triggers of Expansionism”, http://www.nwc.navy.mil/press/Review/1998/spring/art5-sp8.htm


15 E. Haliżak, „Spór…”, s. 176-177


16 Michael Studeman, „Calculating…”


17 Jan Rowiński, „Morze Południowochińskie – region potencjalnego konfliktu w Azji”, Warszawa 1990, s. 15


18 E. Haliżak, „Spór…”, s. 185


19 M. Studeman, „Calculating…”


20 E. Haliżak, „Spór…”, s. 186


21 „South China Region”, United States Energy Information Administration, za: E. Haliżak, “Spór o archipelagi…”, s. 187


22 E. Haliżak, „Spór…”, s. 187


23 J. Rowiński, „Morze Południowochińskie…”, s. 15


24 M. Studeman, „Calculating…”


25 John W. Garver, "China’s Push through the South China Sea: The Interaction of Bureaucratic and National Interests," The China Quarterly, December 1992, p. 1019., za: M. Studeman, “Calculating…”


26 J. Rowiński, „Morze Południowochińskie…”, s. 34


27 Robert W. Burchardt, „Spratly Island Conflict”, http://handle.dtic.mil/100.2/ADA309026.pdf, s. 2


28 E. Haliżak, „Spór…”, s.177-178


29 L. Łukaszuk, „Współczesne spory…”, s.107


30 Ibidem, s. 107


31 „Ustawa Chińskiej Republiki Ludowej o morzu terytorialnym i strefie przyległej przyjęta podczas 24. spotkania Stałego Komitetu Siódmego Narodowego Kongresu Ludowego Chińskiej Republiki Ludowej dnia 25 lutego 1992 roku”, (w: ) E. Haliżak, R. Kuźniar (red.), „Prawo, instytucje i polityka w procesie globalizacji. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Januszowi Simonidesowi”, Warszawa 2003, s. 194-197


32 Tłumaczenie własne, na podst: http://www.oceanlaw.net/texts/losctxt.txt


33 L. Łukaszuk, „Spory i konflikty o obszary morskie”,w: „Problemy społeczno-religijne świata na progu trzeciego tysiąclecia, Krynica Morska 2002


34 E. Haliżak, „Spór…”, s. 181


35 L. Łukaszuk, „Współczesne spory…”, s. 107


36 J. Rowiński, „Morze Południowochińskie…”, s.41


37 E. Haliżak, „Spór…”, s. 176-177


38 J. Rowiński, „Morze Południowochińskie…”,s. 46-47


39 R. Burchardt, „Spratly…”,s. 3-6


40 L. Łukaszuk, „Spory i konflikty…”, s. 159


41 „The Free Dictionary”, „Spratly Islands”, http://encyclopedia.thefreedictionary.com/Spratly%20Islands


42 J.T. Collins, „Slow Siege of the Spratly Islands: China’s Soutch China Sea Strategy”, http://handle.dtic.mil/100.2/ADA389080, s. 4


43 Jason Hutchison, „The South China Sea: Confusion in Complexity”, http://www.politicsandgovernment.ilstu.edu/conference/confinalupl/Hutchison1.doc


44 E. Haliżak, „Spór…”, s. 178


45 Christopher C. Joyner, „ The Spratly Islands Dispute in the South China Sea: Problems, Policies, and Prospects for Diplomatic Accommodation”, http://www.stimson.org/japan/pdf/cbmapspratly.pdf, s. 60


46 E. Haliżak, „Spór…”, s. 177


47 Ibidem, s. 177


48 Christopher C. Joyner, „The Spratly Islands…”, s. 71-72


49 Larry W. Coker, „The Spratly Islands Dispute: Can ASEAN provide the framework for a solution?”, http://handle.dtic.mil/100.2/ADA308657.pdf, s. 20


50 J.Hutchison, „The South China Sea…”


51 Christopher C. Joyner, „ The Spratly…”, s. 75


52 E. Haliżak, „Spór…”, s. 190-191


11


Reklamy
%d blogerów lubi to: